مصرف بعضی داروها و مکمل‌ها پیش از عمل بینی می‌تواند احتمال خون‌ریزی را افزایش دهد، با داروهای بیهوشی تداخل ایجاد کند یا روند بهبودی را تحت‌تأثیر قرار دهد. بااین‌حال، این موضوع به معنای قطع خودسرانه داروها نیست؛ زیرا توقف ناگهانی برخی داروهای قلبی، رقیق‌کننده خون، اعصاب یا دیابت می‌تواند خطرناک باشد.
پیش از عمل بینی باید مصرف آسپرین، بعضی مسکن‌های ضدالتهاب، داروهای رقیق‌کننده خون و مکمل‌های گیاهی با پزشک بررسی شود. زمان قطع هرکدام به نوع دارو، علت مصرف و شرایط بیمار بستگی دارد و باید توسط جراح یا متخصص بیهوشی تعیین شود.
در ادامه توضیح می‌دهیم کدام داروها ممکن است نیاز به قطع یا تنظیم داشته باشند و درباره مصرف کدام داروها نباید بدون نظر پزشک تصمیم گرفت.
نکته مهم: حداقل دو هفته پیش از جراحی، فهرست کامل داروهای نسخه‌ای، داروهای بدون نسخه، ویتامین‌ها، مکمل‌ها و محصولات گیاهی خود را در اختیار جراح قرار دهید.
چرا بررسی داروها قبل از عمل بینی مهم است؟
بافت بینی عروق خونی فراوانی دارد و کنترل خون‌ریزی هنگام جراحی اهمیت زیادی پیدا می‌کند. بعضی داروها بر عملکرد پلاکت‌ها یا انعقاد خون اثر می‌گذارند و می‌توانند احتمال خون‌ریزی و کبودی را بیشتر کنند.
گروهی دیگر از داروها ممکن است با بیهوشی تداخل داشته باشند، فشارخون یا قند خون را تغییر دهند یا تخلیه معده را کند کنند. اطلاع پزشک از تمام داروهای مصرفی کمک می‌کند برنامه جراحی و بیهوشی متناسب با شرایط شما تنظیم شود.
جدول داروها و مکمل‌های مهم پیش از عمل بینی
| گروه | نمونه‌ها | اقدام لازم |
|---|---|---|
| مسکن‌های ضدالتهاب | آسپرین، ایبوپروفن، ناپروکسن و دیکلوفناک | ممکن است پیش از عمل قطع شوند؛ زمان دقیق را پزشک تعیین می‌کند |
| رقیق‌کننده‌های خون | وارفارین، آپیکسابان، ریواروکسابان، دابیگاتران، کلوپیدوگرل و انوکساپارین | هرگز خودسرانه قطع نشوند |
| مکمل‌ها و محصولات گیاهی | ویتامین E، جینکو، جینسینگ، سیر و مکمل‌های ترکیبی | فهرست کامل به پزشک اعلام شود؛ ممکن است نیاز به توقف داشته باشند |
| داروهای دیابت و کاهش وزن | انسولین، متفورمین، داروهای GLP-1 و مهارکننده‌های SGLT2 | برنامه مصرف باید با متخصص بیهوشی تنظیم شود |
| داروهای اعصاب و خواب | ضدافسردگی‌ها، آرام‌بخش‌ها و داروهای ضدتشنج | بدون نظر پزشک قطع نشوند |
| قرص‌های جلوگیری و هورمون‌ها | قرص ترکیبی ضدبارداری و درمان جایگزینی هورمونی | خطر لخته و شرایط جراحی باید بررسی شود |
| ایزوترتینوئین | راکوتان، آکوتان، دکوتان و برندهای مشابه | سابقه مصرف را اعلام کنید؛ تصمیم فردی است |
مسکن‌ها و داروهای ضدالتهاب
آسپرین و برخی داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی می‌توانند احتمال خون‌ریزی و کبودی را افزایش دهند. مهم‌ترین داروهای این گروه عبارت‌اند از:
- آسپرین
- ایبوپروفن مانند بروفن و نوروفن
- ناپروکسن
- دیکلوفناک
- پیروکسیکام
- ایندومتاسین
زمان لازم برای قطع همه این داروها یکسان نیست. همچنین اگر آسپرین برای پیشگیری از سکته قلبی یا مغزی تجویز شده است، قطع آن بدون نظر پزشک می‌تواند خطرناک باشد. بنابراین به‌جای استفاده از یک زمان عمومی، دستور جراح و پزشک تجویزکننده را دنبال کنید.
استامینوفن معمولاً مانند داروهای ضدالتهاب بر پلاکت‌ها اثر نمی‌گذارد و در بسیاری از بیماران گزینه مناسب‌تری برای تسکین درد است؛ اما مصرف آن نیز باید با سابقه پزشکی و نظر پزشک هماهنگ باشد..
داروهای رقیق‌کننده خون
داروهای ضدانعقاد و ضدپلاکت معمولاً برای پیشگیری یا درمان لخته خون، سکته و بعضی بیماری‌های قلبی تجویز می‌شوند. نمونه‌های رایج آن‌ها عبارت‌اند از:
- وارفارین
- آپیکسابان (Eliquis)
- ریواروکسابان (Xarelto)
- دابیگاتران (Pradaxa)
- کلوپیدوگرل (Plavix)
- هپارین و انوکساپارین (Clexane)
توصیه یانا به شما:
این داروها را هرگز خودسرانه قطع نکنید. تصمیم درباره ادامه مصرف، قطع موقت یا تغییر دوز باید با توجه به خطر خون‌ریزی و احتمال ایجاد لخته گرفته شود. ممکن است لازم باشد جراح، متخصص بیهوشی و پزشکی که دارو را تجویز کرده است، برنامه مشترکی برای روزهای قبل و بعد از عمل تنظیم کنند.
مکمل‌ها و داروهای گیاهی
طبیعی‌بودن یک محصول به معنای بی‌خطربودن آن هنگام جراحی نیست. بعضی مکمل‌ها ممکن است بر خون‌ریزی، فشارخون، ضربان قلب یا اثر داروهای بیهوشی تأثیر بگذارند.
مواردی که باید حتماً به پزشک اعلام شوند عبارت‌اند از:
- ویتامین E با دوز بالا
- جینکو بیلوبا
- جینسینگ
- مکمل سیر
- علف چای یا سنت‌جان ورت
- سنبل‌الطیب
- کاوا
- افدرا یا ماهوانگ
- مکمل‌های لاغری و انرژی‌زا
- مکمل‌های ترکیبی با اجزای نامشخص
ممکن است پزشک توصیه کند بعضی مکمل‌های غیرضروری را یک تا دو هفته پیش از جراحی کنار بگذارید. این زمان برای همه محصولات یکسان نیست؛ بنابراین نام محصول، ترکیبات و مقدار مصرف را به پزشک نشان دهید.
درباره روغن ماهی، زنجبیل، زردچوبه و بسیاری از مکمل‌های دیگر نمی‌توان برای همه بیماران حکم یکسانی صادر کرد. مصرف آن‌ها را پنهان نکنید؛ اما بدون دستور پزشک نیز برنامه مصرف خود را تغییر ندهید.
داروهای دیابت و کاهش وزن
داروهای دیابت باید پیش از عمل به‌طور جداگانه بررسی شوند؛ زیرا ناشتابودن و بیهوشی می‌توانند قند خون را تغییر دهند. انسولین و متفورمین ممکن است در روز جراحی به تنظیم دوز یا زمان مصرف نیاز داشته باشند.
اگر از داروهای کاهش وزن یا دیابت خانواده GLP-1 مانند سماگلوتاید، لیراگلوتاید یا تیرزپاتاید استفاده می‌کنید، حتماً متخصص بیهوشی را مطلع کنید. این داروها می‌توانند تخلیه معده را کند کنند.
براساس راهنمای جدید، بیشتر بیماران می‌توانند مصرف این داروها را ادامه دهند؛ اما افرادی که به‌تازگی درمان را شروع کرده‌اند، دوزشان افزایش یافته یا تهوع، استفراغ و نفخ شدید دارند، ممکن است به برنامه متفاوتی نیاز داشته باشند.
داروهای گروه SGLT2 مانند امپاگلیفلوزین و داپاگلیفلوزین نیز به برنامه مشخصی پیش از جراحی نیاز دارند. زمان قطع و شروع دوباره آن‌ها را پزشک تعیین می‌کند.
قرص ضدبارداری و داروهای هورمونی
قرص‌های ترکیبی ضدبارداری و بعضی انواع درمان جایگزینی هورمونی می‌توانند احتمال تشکیل لخته خون را افزایش دهند. بااین‌حال، لزوم قطع آن‌ها به نوع قرص، مدت جراحی، میزان تحرک بعد از عمل و عوامل خطر فردی بستگی دارد.
این داروها را خودسرانه قطع نکنید. قطع قرص جلوگیری بدون انتخاب یک روش جایگزین می‌تواند احتمال بارداری ناخواسته را افزایش دهد. موضوع را از جلسه مشاوره با جراح مطرح کنید تا در صورت نیاز، برنامه مناسبی تعیین شود.
ایزوترتینوئین و داروهای درمان آکنه
اگر ایزوترتینوئین مصرف می‌کنید یا به‌تازگی دوره آن را به پایان رسانده‌اید، حتماً جراح را مطلع کنید. ایزوترتینوئین با خشکی پوست و مخاط همراه است و ممکن است در برنامه‌ریزی جراحی بینی اهمیت داشته باشد.
برای همه بیماران نمی‌توان یک فاصله ثابت شش‌ماهه تعیین کرد. زمان مناسب جراحی به دوز دارو، مدت مصرف، وضعیت پوست و مخاط و روش جراحی بستگی دارد و باید پس از معاینه مشخص شود.
داروهای اعصاب، خواب و ضدتشنج
ضدافسردگی‌ها، آرام‌بخش‌ها، داروهای خواب و داروهای ضدتشنج ممکن است با بعضی داروهای بیهوشی تداخل داشته باشند؛ اما این موضوع به معنای ممنوع‌بودن یا لزوم قطع همه آن‌ها نیست.
قطع ناگهانی برخی داروهای روان‌پزشکی می‌تواند باعث علائم ترک، بازگشت بیماری یا عوارض جدی شود. نام دارو و مقدار مصرف را به جراح و متخصص بیهوشی اعلام کنید و فقط براساس برنامه پزشک آن را ادامه دهید یا تنظیم کنید.
داروهای فشارخون، قلب، تیروئید و کورتون
بسیاری از داروهای کنترل بیماری‌های زمینه‌ای باید تا نزدیک زمان جراحی ادامه پیدا کنند؛ اما ممکن است درباره بعضی از آن‌ها دستور متفاوتی داده شود. برای مثال، برنامه مصرف برخی داروهای فشارخون در صبح جراحی به وضعیت بیمار و نظر متخصص بیهوشی بستگی دارد.
اگر کورتون را به‌صورت طولانی‌مدت مصرف می‌کنید، حتماً اطلاع دهید. این دارو نباید ناگهانی قطع شود و ممکن است هنگام جراحی به تنظیم دوز نیاز داشته باشد. داروهای تیروئید، قلب و فشارخون را نیز فقط طبق دستور تیم درمان مصرف کنید.
سیگار، الکل و مواد تفریحی
سیگار و نیکوتین خون‌رسانی و اکسیژن‌رسانی به بافت را کاهش می‌دهند و می‌توانند احتمال مشکلات تنفسی و اختلال در ترمیم زخم را افزایش دهند. هرچه زودتر پیش از جراحی مصرف آن‌ها را متوقف کنید، بهتر است. درباره سیگار الکترونیکی، قلیان و محصولات نیکوتینی نیز به پزشک اطلاع دهید.
الکل و مواد تفریحی می‌توانند با داروهای بیهوشی تداخل داشته باشند یا بر فشارخون، ضربان قلب و سطح هوشیاری اثر بگذارند. میزان و زمان آخرین مصرف را صادقانه با متخصص بیهوشی در میان بگذارید. این اطلاعات برای حفظ ایمنی شماست و نباید پنهان شود.
چه داروهایی را قبل از عمل بینی ادامه دهیم؟
پاسخ برای همه یکسان نیست. بسیاری از داروهای ضروری ممکن است طبق برنامه ادامه پیدا کنند؛ اما تصمیم نهایی باید براساس نوع دارو و وضعیت بیمار گرفته شود.
این گروه‌ها معمولاً به بررسی اختصاصی نیاز دارند:
- داروهای فشارخون و قلب
- داروهای تیروئید
- داروهای دیابت و انسولین
- داروهای ضدتشنج
- داروهای روان‌پزشکی
- کورتون‌های خوراکی یا تزریقی
- قرص آهن و مکمل‌های تجویزشده برای درمان کمبودها
در جلسه پیش از عمل از پزشک بخواهید مشخص کند هر دارو را تا چه روزی مصرف کنید، صبح جراحی کدام دارو را بخورید و مصرف آن را چه زمانی از سر بگیرید.
اگر فراموش کردیم دارویی را قطع کنیم چه کنیم؟
اگر دارو یا مکملی را برخلاف دستور تا نزدیک روز عمل مصرف کرده‌اید، در اولین فرصت با جراح یا مرکز جراحی تماس بگیرید. نام دارو، مقدار مصرف و زمان آخرین دوز را دقیق اعلام کنید.
مصرف دارو را پنهان نکنید و خودتان درباره انجام یا لغو جراحی تصمیم نگیرید. بسته به نوع دارو ممکن است عمل بدون تغییر انجام شود، برنامه بیهوشی اصلاح شود یا جراحی برای حفظ ایمنی به تعویق بیفتد.
چک‌لیست داروها پیش از عمل بینی
- فهرست تمام داروهای نسخه‌ای را آماده کنید
- داروهای بدون نسخه و مسکن‌ها را هم بنویسید
- نام و دوز مکمل‌ها، ویتامین‌ها و محصولات گیاهی را ثبت کنید
- درباره داروهای کاهش وزن و دیابت حتماً اطلاع دهید
- سابقه حساسیت دارویی یا مشکل قبلی با بیهوشی را اعلام کنید
- هیچ داروی ضروری را خودسرانه قطع نکنید
- دستور مصرف داروها در شب قبل و صبح عمل را مکتوب بگیرید
سؤالات متداول
چند روز قبل از عمل بینی نباید ایبوپروفن بخوریم؟
زمان قطع ایبوپروفن به شرایط بیمار و دستور جراح بستگی دارد. یک زمان ثابت برای همه مناسب نیست؛ بنابراین از همان برنامه‌ای پیروی کنید که مرکز جراحی در اختیار شما قرار می‌دهد.
آیا قبل از عمل بینی می‌توان استامینوفن مصرف کرد؟
استامینوفن معمولاً نسبت به مسکن‌های ضدالتهاب تأثیر کمتری بر خون‌ریزی دارد و در بسیاری از بیماران قابل‌استفاده است. بااین‌حال، در صورت بیماری کبدی یا مصرف داروهای دیگر باید با پزشک مشورت شود.
آیا باید تمام مکمل‌ها را قطع کنیم؟
لزومی ندارد درباره همه مکمل‌ها یک حکم صادر شود. فهرست کامل محصولات مصرفی را به پزشک بدهید تا موارد غیرضروری یا دارای احتمال تداخل مشخص شوند.
اگر آسپرین برای قلب مصرف می‌کنیم، باید آن را قطع کنیم؟
آسپرین تجویزی را نباید خودسرانه قطع کرد. پزشک باید خطر خون‌ریزی جراحی را در برابر خطر لخته، سکته یا مشکل قلبی بسنجد و سپس تصمیم بگیرد.
آیا داروهای اعصاب باید قبل از بیهوشی قطع شوند؟
نه همیشه. بسیاری از داروهای اعصاب باید ادامه پیدا کنند و قطع ناگهانی آن‌ها می‌تواند مشکل‌ساز باشد. متخصص بیهوشی باید نام و دوز داروها را بررسی کند.
آیا مصرف داروی گیاهی را هم باید به پزشک بگوییم؟
بله. بعضی محصولات گیاهی بر خون‌ریزی، فشارخون یا اثر داروهای بیهوشی تأثیر می‌گذارند. حتی دمنوش‌ها و مکمل‌های بدون نسخه را نیز اعلام کنید.
سخن پایانی
پیش از عمل بینی، مهم‌ترین کار تهیه فهرست کامل داروها و مکمل‌ها و ارائه آن به جراح و متخصص بیهوشی است. آسپرین، داروهای ضدالتهاب، رقیق‌کننده‌های خون، مکمل‌های گیاهی و داروهای دیابت یا کاهش وزن ممکن است به قطع یا تنظیم نیاز داشته باشند؛ اما زمان و نحوه این تغییر برای همه یکسان نیست.
هیچ داروی تجویزی را خودسرانه قطع نکنید. اگر دستور مصرف دارویی برایتان روشن نیست یا فراموش کرده‌اید آن را در زمان مقرر کنار بگذارید، پیش از روز عمل با مرکز جراحی تماس بگیرید.