اگر قصد جراحی پروتز سینه دارید یا سال‌هاست این عمل را انجام داده‌اید، احتمالاً این سوال یا کابوس فکری حداقل یک‌بار سراغتان آمده: «نکنه پروتز سینه باعث سرطان بشه؟»
باید به شما بگوییم که خیر، پروتز سینه باعث سرطان سینه نمی‌شود.
تحقیقات گسترده روی میلیون‌ها زن در سراسر دنیا در طول چند دهه گذشته نشان داده کسانی که پروتز دارند، اصلاً بیشتر از بقیه خانم‌ها در معرض خطر ابتلا به سرطان پستان نیستند.
اما یک «اما»ی مهم این وسط وجود دارد که حتماً باید درباره‌اش بدانید تا با خیال راحت و آگاهی کامل تصمیم بگیرید. موضوعی به نام BIA-ALCL که اصلاً سرطان سینه نیست، اما به پروتز مربوط میشود. در ادامه همه‌چیز را خیلی ساده و شفاف بررسی می‌کنیم.
چرا خیالمان راحت باشد که پروتز باعث سرطان سینه نمی‌شود؟
سرطان پستان از سلول‌های مجاری شیردهی یا بافت غددی سینه شروع میشود. اما جراح، پروتز را یا زیر بافت سینه قرار می‌دهد یا زیر عضله سینه‌ای. یعنی پروتز اصلاً کاری به بافت اصلی سینه ندارد و وارد آن نمی‌شود!
از نظر آمار و ارقام پزشکی هم داده‌های ۶۰ سال گذشته دقیقاً همین را می‌گویند: هیچ ارتباطی بین داشتن پروتز و ابتلا به سرطان سینه وجود ندارد.
پس داستان BIA-ALCL چیست؟
احتمالاً در اینترنت یا شبکه‌های اجتماعی چیزهایی درباره یک بیماری به نام BIA-ALCL شنیده‌اید. سه نکته خیلی مهم را درباره‌اش بدانید:
۱. این بیماری سرطان سینه نیست: این یک نوع بیماری نادر سیستم ایمنی (لنفوم) است.
۲. در بافت سینه تشکیل نمی‌شود: دور پروتز، بدن به‌طور طبیعی یک لایه ناصاف و محافظ ایجاد می‌کند که به آن «کپسول» می‌گویند. این بیماری دقیقاً روی این لایه محافظ ایجاد میشود، نه خود سینه.
۳. فوق‌العاده نادر است: از بین میلیون‌ها زنی که در دنیا پروتز گذاشته‌اند، کلاً حدود ۱۳۰۰-۱۴۰۰ مورد گزارش شده است. پس اصلاً چیز شایعی نیست، اما دانستنش برای مراقبت شخصی لازم است.
پروتز صاف (Smooth) یا بافت‌دار (Textured)؛ تفاوت از زمین تا آسمان!
مهم‌ترین دلیلی که باعث بروز آن بیماری نادر میشود، سطح زبر یا بافت‌دار پروتزهاست.
اصطکاک دائمی سطح زبر بافت‌ها، باعث تحریک مزمن سیستم ایمنی در افراد مستعد میشود. به همین دلیل:
-
پروتزهای بافت‌دار (زبر): بیش از ۷۰ درصد موارد آن بیماری نادر مربوط به این نوع بوده است. (حتی در سال ۲۰۱۹ معروف‌ترین برند این پروتزها تولیدش را متوقف کرد).
-
پروتزهای صاف (صیقلی): تقریباً صفر مورد ابتلا با پروتزهای صاف گزارش شده است!
یک نکته کاربردی: امروزه جراحان زیبایی در ایران و سراسر دنیا بیشتر از پروتزهای صاف استفاده می‌کنند. اگر پروتز صاف دارید، خیالتان کاملاً راحت باشد.
علائم خطری که باید بشناسید (چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟)
اگر پروتز دارید، نیازی نیست هر روز جلو آینه نگران باشید. فقط کافی است این نشانه اصلی را بشناسید:
-
تورم ناگهانی، شدید و بی‌دلیل در یک سینه (سال‌ها بعد از عمل)
تورم در هفته‌های اول بعد از عمل کاملاً طبیعی است. اما اگر مثلاً ۵ سال بعد از عمل، ناگهان یکی از سینه‌هایتان بدون هیچ ضربه یا علتی ورم کرد، حتماً به جراح مراجعه کنید.
خبر خوب این است که حتی در صورت بروز این مشکل نادر، اگر زود تشخیص داده شود، فقط با یک جراحی ساده و برداشتن پروتز و کپسول اطراف آن، بیماری کاملاً درمان میشود و نیازی به شیمی‌درمانی هم ندارد.
آیا پروتز جلوی تشخیص سرطان در ماموگرافی را می‌گیرد؟
پروتز اشعه ایکس را از خودش عبور نمی‌دهد، برای همین شاید در ماموگرافی معمولی کمی جلوی دید بافت سینه را بگیرد. اما این اصلاً مانع نیست!
رادیولوژیست‌ها روش خاصی به نام «تکنیک اکلوند» دارند. در این روش، پروتز را کمی به عقب هدایت می‌کنند تا از بافت سینه تصویر شفاف بگیرند. تنها کاری که باید بکنید این است که هنگام وقت گرفتن برای ماموگرافی، بگویید پروتز دارید.
چک‌لیست شما؛ اگر پروتز دارید یا قصد جراحی دارید:
اگر الان پروتز دارید:
-
کارت پروتز یا پرونده عملتان را نگاه کنید تا ببینید نوع پروتزتان صاف است یا بافت‌دار.
-
بدون علامت و درد، هرگز پروتز سالم خود را به خاطر ترس برندارید.
-
معاینات و چک‌اپ‌های سالانه زنان را مثل همه خانم‌های دیگر انجام دهید.
اگر قصد انجام عمل را دارید، این سوالات را از جراحتان بپرسید:
۱. پروتزی که برای من استفاده می‌کنید صاف است یا بافت‌دار؟
۲. برند دقیق، کشور سازنده و گارانتی آن چیست؟
۳. آیا بعد از عمل، کارت بارکددار و شماره سریال رسمی پروتز را به من تحویل می‌دهید؟
جمع‌بندی
-
پروتز سینه باعث سرطان سینه نمی‌شود.
-
خطر بیماری‌های جانبی دور پروتز، بسیار نادر است و عمدتاً به پروتزهای بافت‌دار قدیمی مربوط میشود.
-
استفاده از پروتزهای صاف امروزی کاملاً ایمن است.
-
با شناخت نشانه‌ها (مثل تورم ناگهانی یک‌طرفه سال‌ها بعد عمل) و مراجعات دوره‌ای، می‌توانید با خیال راحت از زیبایی و تناسب اندامتان لذت ببرید.
سوالات متداول
آیا پروتز روی شیردهی در آینده تأثیر می‌گذارد؟
اگر جراح برش را زیر سینه یا زیر بغل بزند و پروتز زیر عضله قرار بگیرد، هیچ آسیبی به مجاری شیردهی نمی‌رسد و می‌توانید بدون مشکل شیر بدهید.
عمر پروتز سینه چقدر است؟ آیا باید هر ۱۰ سال تعویض شود؟
خیر، قانون اجباری برای تعویض ۱۰ ساله وجود ندارد. تا زمانی که پروتز سالم باشد، فرم خود را حفظ کرده باشد و در سونوگرافی مشکلی نشان ندهد، نیازی به دست زدن به آن نیست.
آیا داشتن سابقه خانوادگی سرطان سینه، مانع پروتز گذاشتن است؟
خیر. اما حتماً باید قبل از عمل این موضوع را به جراحتان بگویید تا الگوی غربالگری و سونوگرافی‌های دوره‌ای شما را دقیق‌تر تنظیم کند.
منابع
سازمان غذا و داروی آمریکا — پرسش و پاسخ دربارهٔ BIA-ALCL
سازمان غذا و داروی آمریکا — اطلاعیه ایمنی دربارهٔ سرطان سلول سنگفرشی در کپسول پروتز، سپتامبر ۲۰۲۲
انجمن جراحان پلاستیک آمریکا — خلاصه BIA-ALCL و ایمنی پروتز سینهسلب مسئولیت پزشکی: این مقاله جنبه آموزشی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص یا تجویز پزشک نیست. آمارهای ذکرشده برآوردی و مبتنی بر داده‌های منتشرشده هستند و ممکن است با انتشار اطلاعات جدید تغییر کنند. در صورت مشاهده هرگونه علامت، به پزشک مراجعه کنید.